Hedefe Ulaşamamanın Sebebi Hedefin Kendisi Olabilir mi?
Hedef Belirlemeye Psikolojik Bir Yaklaşım
Hedef belirleme, bireysel ve kurumsal gelişimin temel araçlarından biri olarak görülür. Ancak danışmanlık çalışmalarında sıkça karşılaşılan durumlardan biri, hedeflerin belirlenmesine rağmen sürdürülebilir bir ilerleme sağlanamamasıdır. Bu noktada sorun çoğu zaman hedef koymamak değil, belirlenen hedefin psikolojik olarak sürdürülebilir olmamasıdır.
Bir başka ifadeyle, hedef doğru gibi görünse bile kişi için taşınabilir olmayabilir.
Büyük Hedefler Neden Her Zaman Motive Etmez?
Büyük ve uzun vadeli hedefler genellikle motive edici olarak kabul edilir. Ancak bu tür hedefler belirsizlik içerdiğinde ve somut adımlara ayrılmadığında, bireyde kontrol kaybı algısını artırabilir. Kontrol hissinin azalması, motivasyonun düşmesi ve hedefe yönelik davranışların kesintiye uğramasıyla sonuçlanabilir.
Bu durumda yaşanan zorlanma çoğu zaman kişisel bir yetersizlik ya da disiplin eksikliği olarak yorumlanır. Oysa sorun, hedefin kişinin mevcut kaynakları, zamanı ve psikolojik kapasitesiyle uyumlu olmamasından kaynaklanıyor olabilir.
Hedefin Psikolojik Olarak Taşınabilir Olması Ne Anlama Gelir?
Psikolojik olarak taşınabilir hedefler, bireyin günlük yaşamı ve çalışma biçimiyle uyumlu olan hedeflerdir. Bu tür hedefler:
Belirsizliği azaltır,
Kontrol hissini destekler,
İlerleme algısını görünür kılar.
Hedefin büyüklüğü tek başına sorun değildir. Sorun, hedefin kişide sürekli bir baskı ve yetersizlik hissi yaratmasıdır. Bu durum, hedefle kurulan ilişkinin zayıflamasına ve zamanla tamamen kopmasına yol açabilir.
Sonuç Odaklı Hedefler ve Süreç Odaklı Yaklaşım
Danışmanlık çalışmalarında sık gözlemlenen bir diğer durum, hedeflerin ağırlıklı olarak sonuç odaklı tanımlanmasıdır. Sonuç odaklı hedefler, başarıyı tek bir noktaya bağladığı için ilerleme hissini geciktirir. Bu da motivasyonun sürdürülebilirliğini zorlaştırır.
Buna karşılık, küçük ve süreç odaklı hedefler bireyin yaptığı eylemlerle hedef arasında daha güçlü bir bağ kurmasını sağlar. Sürecin yönetilebilir parçalara ayrılması, yalnızca planlama açısından değil, psikolojik açıdan da önemlidir. Küçük hedefler ilerleme hissini artırır, öz yeterlik algısını güçlendirir ve kişinin hedefle temasını sürdürmesine yardımcı olur.
Etkili Hedef Belirleme Ne Gerektirir?
Etkili hedef belirleme yalnızca “neye ulaşmak istiyoruz?” sorusuna yanıt vermekle sınırlı değildir. Aynı zamanda şu soruyu da içermelidir:
“Bu hedefi psikolojik olarak nasıl taşıyacağız?”
Hedef belirleme sürecinde kişinin mevcut koşulları, kaynakları ve psikolojik yükü dikkate alınmadığında, en iyi niyetle konulan hedefler dahi sürdürülemez hale gelebilir.
Büyük hedefler küçültüldüğünde anlamını kaybetmez. Aksine, kişinin hayatına ve çalışma biçimine uyumlanır. Bu da hedefle daha sağlıklı, gerçekçi ve sürdürülebilir bir ilişki kurulmasını sağlar.
